Otè : Christina Juliana VILMÉ
Menmjan ak tout lòt fèt, fèt manman an gen orijin pa l tou. Dapre sa listwa rakonte, fèt sila rive pran nesans nan mitan ansyen sosyete ki te egziste nan tan lontan yo, sitou avèk sivilizasyon ki t ap evolye nan epòk sila. Toujou nan menm lanse sa, yon ansanm enfòmasyon retrase yon bon kantite demach ki pèmèt fèt sa rive akouche jounen jodi, jiskaske l menm vin rive gen yon jou espesyal pou yo selebre li. Nan ka sila, ansanm ansanm ann foure zo plis nan kalalou pou n wè kote kokenn chenn selebrasyon sa sòti.
Si n ap elaji kad sila, dapre sa listwa rapòte, tradisyon fèt manman an pran orijin li nan mitoloji grèk la, kote nan Lagrès antik nan sezon prentan, popilasyon sila te konn onore deyès " Rhéa " oubyen ankò " Cybèle " non yo ba li nan mitoloji women an. Deyès sila te renmen ak yon frè l ki rele " Cronos " epi pitit li yo te rele " Hestia, Déméter, Héra, Hadis, Poséidon epi Zeus ". Pawòl yo menm al pi lwen pou fè n konnen nan menm okazyon sa tou yo te kon fete fètilite latè, fegondite sou tout fòm ak matènite (sitou pou manman ki gen plis pitit yo) chak 15 Mas nan kalandriye women an.
Pilwen toujou, istwa aprann nou, vrè sans selebrasyon fèt sila te koumanse ak Women yo, kote yo menm te bay gwo evenman sila yo te konn fete chak premye (1e) Mas nan yon ane a yon non "Matronalia" ki se yon fèt pou fè lonè tout matwòn ( tout madan marye oubyen tout manman pitit ki plase nan kay) nan epòk la.
Toujou nan menm linye sa, pou Krisyanis la menm se "Marie" manman Jezi, listwa prezante. Sa ki fè tousuit apre kèk peyi tankou Wayomini ak Iland ta pral vin batize fèt sila ki te toujou rete ak aspè relijyez li " Mothering sunday", kote anbyans ofisyèl sila te tou vin kenbe.
Anplis, chak peyi te vin koumanse ap enskri fèt sila nan rejis tradisyonèl yo, kote peyi Etazini te vin rive adopte l nan lane 1870 avèk Anna Jarvis, Lafrans li menm se nan lane 1906 avèk Prosper Roche nan vilaj Artas zòn Isère, kote yo te rive onore 2 manman ki te gen 9 timoun.
Apresa, soti nan lane 1918 pou bout nan lane 1920, yo te pran abitid pou fete manman ak anpil pitit yo, jiskaske yo te rive ofisyalize jounen sila nan lane 1929.
Nan lane 1941, ak konkou Maréchal Pétain nan plan li ak politik natalis li te rive mete sou pye, fèt manman te rive enskri nan kalandriye peyi Lafrans, sa ki pa diferan pou anpil lòt Eta tankou Bèljik, Kanada ak peyi Lasuis, kote yo te rive selebre li chak dezyèm dimanch mwa Me, epi kèk peyi tankou: Ayiti, Lafrans se dènye dimanch nan mwa a yo konsakre ak kokenn evenman sila a.
Tradisyon fèt manman nan tan lontan ak kounye a pa menm dapre konsta, sitou ak anplè ( evolisyon) fèt sila vin pran jounen jodi, kote si n ap gade byen, nan tan lontan li te plis baze sou espirityalite ak deyès yo, yo te konn ap venere nan Lagrès ak Wòm, epi se menm ka pou krisyanis lan li menm ak manman Marie... Jounen jodi a menmsi fèt sila ret chita nan yon kad espirityèl tou, menmsi yo fete l nan legliz katolik ak pwotestan, men tou se yon fèt senbolik ki mache ak divès kado tankou: flè, kat, anpil bo, akolad...san konte lòt kado ankò. Anplis, li vin akonpaye ak yon seri anbyans: powèm , eslam, mizik manman, sòti familyal elatriye.
Menmsi fanm pa t ase valorize nan tan lontan, sa pa anpeche yo te akòde yo yon jou espesyal nan yon ane pou selebre yo, sitou se yo ki pot timoun, ki bay epi mete plezi ak lavi nan fwaye yo, yo se pi bon konseye pou mari yo sou latè, menmsi anpil lòt moun avanse pou di yon grenn jou pa ase pou manman yo fete sa ta dwe fèt chak jou.
Pou n fini, tradisyon fete manman an te egziste depi byen lontan nan listwa, dapre sa yo fè n konnen, kote se nan Lagrès antik ak venerasyon yon deyès pèp sila te konn fè ki rele " Granmè", Rhéa" apre Women yo ki te vin pase nan venere fanm marye yo nan mwa mas, sitou nan pwryòd prentan, kote yo te konsakre l ak fegondite tou, swa nan tè oubyen lakay moun oubyen kote bèt yo; sa ki koz tradisyon sila tout vin rete, jiskaske nan lane 1918-1920 Etazini te vin adopte l, epi an 1941 Lafrans rive rann li ofisyèl bò kote pa li. Sa ki pa diferan pou kèk lòt peyi, pou n site peyi d Ayiti, kote yo rive rezève dènye dimanch mwa Me a pou fete yo. Toutpandan, n ap mansyone chak peyi gen jou pa yo ak fason pa yo yo fete l, men yon sèl bagay ki rive lye yo se kado yo ki preske menm. Si tradisyon sa ki soti nan tan lontan epi li toujou respekte jouk kounye a nan lemond jis pou manman; nan ka sila, kouman chak moun ta dwe fete epi wè manman yo ?
Tèks 2 : espesyalite fèt manman
extensivepresse@gmail.com
Comments
Post a Comment